Dalsze filary
Ta strona opowiada, dokąd fundacja chce dojść poza oprogramowaniem i jak pilnuje, żeby nie wyruszyć za wcześnie. Dziś działamy wyłącznie w Filarze I: Suveria jest projektem, a Omniforum ma prototyp w budowie. Filary II i III są wizją, nie trwającymi pracami.
Trzy filary jednym spojrzeniem#
- Filar I „Software”: zaczynamy tutaj. Oprogramowanie i usługi cyfrowe, czyli Suveria, prywatna przestrzeń pracy z cyfrową inteligencją, i Omniforum, wspólna przestrzeń rozmowy, rozumienia i decyzji.
- Filar II „Hardware”: wizja. Otwarte projekty trwałych, naprawialnych przedmiotów.
- Filar III „Natura”: wizja. Bliższy kontakt z naturą.
Wszystkie trzy wyrastają z tej samej troski o godność. Manifest wymienia obok nich otwarte projekty produkcyjne i współdzielenie zasobów, a fundator pisze, że chce sprawdzić, ile potrzeb moglibyśmy zaspokajać, mądrzej gospodarując tym, co już mamy; nadmiar nie musi być marnotrawstwem, bo daje zapas na awarie, kryzysy i odpoczynek.
Więcej: manifest, punkt 6.3, rozdział 9 i punkt 1.1.
Co już mówi statut#
Statut, czyli prawo fundacji, wymienia w § 5 pięć celów. Dwa sięgają poza oprogramowanie:
- zwiększanie dostępności przedmiotów ułatwiających codzienne funkcjonowanie i poprawiających jakość życia przez projektowanie i udostępnianie otwartych modeli 3D do samodzielnego wydruku;
- ochrona zdrowia psychicznego i fizycznego przez promowanie cyfrowego detoksu oraz aktywnego wypoczynku w naturalnym środowisku.
To statutowe zaczątki Filarów II i III.
Planowana zmiana statutu Z1 ma rozszerzyć cele. Wcześniejsza, uchylona wersja statutu wymieniała między innymi inżynierię obiegu zamkniętego, zrównoważone rolnictwo i samowystarczalność żywnościową oraz powiernictwo przestrzeni; chcemy do tej treści wrócić, gdy będzie potrzebna do kolejnego kroku. Do tego czasu działania poza obecnymi celami nie są możliwe.
Więcej: statut, § 5 i rejestr zmian statutu, Z1.
Dlaczego nie teraz#
Rozwój zaczynamy od Filaru I, a pierwsze środki ze wspólnego budżetu oraz wolne zasoby obliczeniowe będziemy kierować na jego podstawowe zobowiązania. Pełne uruchomienie Filarów II i III oraz finansowanie ich projektów ze wspólnego budżetu wymaga łącznie trzech warunków. Przy każdym podajemy, kiedy uznamy go za spełniony.
- Działające głosowanie. Omniforum z głosowaniem wiążącym, czyli takim, którego wynik fundacja wykonuje (konsultacje nie wystarczą). Chcemy je oprzeć na dowodach z wiedzą zerową: sposobie potwierdzenia prawa do głosu bez ujawniania, kto jak głosował. Wybór ma pozostać tajny, ma być można sprawdzić, czy głos został uwzględniony, a każda uprawniona osoba ma mieć jeden skuteczny głos. Spełnione po co najmniej jednym wiążącym głosowaniu, w którym publiczny test z nagrodą nie zdołał oddać drugiego głosu z tego samego uprawnienia ani powiązać głosu z osobą.
- Rezerwa. Rzeczywiście zgromadzone środki na co najmniej sześć miesięcy utrzymania Suverii i Omniforum, nienaruszone po odłożeniu pełnego budżetu nowego projektu. Spełnione, gdy na wydzielonym rachunku leży sześciokrotność średniego miesięcznego kosztu utrzymania z ostatnich trzech miesięcy, a kwotę pokazujemy co miesiąc w rejestrze.
- Decyzja społeczności. Głosowanie otwarte dla całej uprawnionej społeczności na równych zasadach. Spełnione, gdy społeczność przegłosuje konkretną propozycję z budżetem, wpływem na rezerwę i kryterium przerwania.
Rezerwy nie tworzą niewpłacone deklaracje, salda należne użytkownikom ani pieniądze celowe, a makieta głosowania nie spełnia pierwszego warunku. Jeśli głosowanie przestanie działać albo rezerwa spadnie poniżej sześciu miesięcy, wstrzymujemy nowe zobowiązania dalszych filarów i najpierw odtwarzamy warunki.
Więcej: manifest, punkt 6.3 i whitepaper zasad fundacji, punkt 8.1.
Co może ruszyć wcześniej#
Chcemy zdobywać doświadczenie przez małe inicjatywy zamknięte w czasie. Zanim spełnimy trzy warunki, mają one dwie ograniczone ścieżki, a każda próba ma jawny cel, pełny budżet, osobę odpowiedzialną, termin zakończenia i rozliczenie.
Przejściowa pula zarządu. To tymczasowe upoważnienie zarządu do finansowania krótkich inicjatyw dalszych filarów, dopóki nie działa wiążące głosowanie. Pula może wzrosnąć co miesiąc najwyżej o 5% nowych, wolnych środków, czyli wpłat bez wskazanego celu pozostałych po pokryciu kosztów, zobowiązań i zabezpieczenia Filaru I. Niewykorzystana część może przechodzić na kolejne miesiące, dopóki te pieniądze pozostają wolne, i nigdy kosztem Filaru I. Upoważnienie wygasa z chwilą uruchomienia wiążącego głosowania, a każdą decyzję, także odmowę, publikujemy z uzasadnieniem.
Inicjatywa finansowana celowo. Darczyńcy i sponsorzy mogą zasilić osobny budżet małej inicjatywy zgodnej z celami fundacji. Może ona ruszyć, gdy jej pełny koszt pokrywają już wpłacone pieniądze, ma zapewnionych wykonawców, a zabezpieczenie Filaru I pozostaje nienaruszone. Przy działaniach materialnych i terenowych liczymy też serwis, przechowywanie, ubezpieczenie i odpowiedzialność za uczestników.
Stan na 31 października 2026 r.: jedyną wpłatą jest fundusz założycielski, więc żadna taka inicjatywa jeszcze nie ruszyła. Pełne zasady obu ścieżek opisuje strona Pieniądze fundacji.
Więcej: whitepaper zasad fundacji, punkt 8.2 i punkt 8.3 oraz manifest, punkt 6.3.
Czego się trzymamy#
- Każdy etap powinien przynosić pożytek sam w sobie, także wtedy, gdy dalsza wizja wymaga zmiany. Prywatna przestrzeń do pracy, narzędzie ułatwiające zrozumienie sporu czy dobrze opisana lekcja z nieudanej próby mają wartość niezależnie od tego, co będzie dalej.
- Pierwszeństwo ma Filar I. Zasady „nie uruchamiamy dalszych filarów bez trzech warunków” nie zmienimy bez zmiany manifestu.
- O kolejności decyduje społeczność. Gdy fundamenty będą bezpieczne, społeczność w głosowaniach ustali kolejność dalszych prac; stały rozwój dalszych filarów wymaga jej decyzji.
- Patrzymy szerzej niż na siebie. Przy ocenie działań uwzględniamy ludzi spoza naszej wspólnoty, przyszłe pokolenia i środowisko.
Więcej: manifest, rozdział 9 i punkt 6.3.
Przeczytaj i powiedz, co myślisz#
Więcej w manifeście, rozdział 9 i punkt 6.3, w whitepaperze zasad fundacji, rozdział 8 oraz w statucie, § 5. Jeśli coś Cię zastanawia albo wydaje się błędne, zaznacz ten fragment w dokumencie i użyj przycisku „Mam uwagę” albo napisz na salve@novusignis.org.