Przekazywanie władzy
Ta strona opisuje, kto dziś ma władzę w Fundacji Novus Ignis, dlaczego nie ma tak zostać i jak proponujemy ją przekazać. Rozwija krótką część strony Kim jesteśmy; szczegóły znajdziesz w rozdziale 9 whitepapera zasad fundacji.
Fundację założył jeden człowiek, Marcin Wołowski, i dziś to on ma w niej najwięcej władzy. Na początku to naturalne, ale nie chcemy, żeby tak zostało. Fundacja ma trwać dzięki użyteczności swoich narzędzi i zasadom, które pozwalają przejmować odpowiedzialność, a nie dzięki stałej obecności jednej osoby.
Więcej: whitepaper zasad fundacji, rozdział 9.
Co dziś może fundator#
Statut, czyli prawo fundacji, daje fundatorowi trzy szczególne uprawnienia:
- powołuje i odwołuje członków zarządu, a sam może wejść do zarządu i być jego prezesem (§ 13 ust. 3);
- zarząd jest powoływany na czas nieoznaczony, czyli bez kadencji (bez z góry określonego czasu pełnienia funkcji) (§ 13 ust. 4);
- statut może zmienić tylko cały zarząd, jednomyślnie. Jeśli fundatora nie ma w zarządzie, potrzebna jest też jego wcześniejsza zgoda (§ 15 ust. 1).
Do czasu uruchomienia wiążącego głosowania społeczności fundacja działa w fazie zwinnej. Na razie społeczność nie głosuje wiążąco: decyzje, także o wydatkach, podejmuje zarząd w granicach prawa i statutu, a społeczność pyta o zdanie w konsultacjach.
Więcej: statut, § 13 i § 15 oraz whitepaper zasad fundacji, rozdział 2.
Dlaczego to ma się zmienić#
Manifest mówi wprost: dążymy do stopniowego wygaszenia szczególnych uprawnień fundatora i przekazania społeczności realnego wpływu na kierunek fundacji oraz wybór osób, które nią zarządzają. Decyzje społeczności mają wiązać zarząd w granicach prawa, statutu i bezpieczeństwa usług. Fundator chce korzystać z Suverii, Omniforum i dalszych projektów na takich samych prawach jak inni i wycofać się ze stałej roli publicznej.
Whitepaper przywołuje tu Cyncynata: według Liwiusza w 458 r. p.n.e. posłowie zastali go przy pracy w polu z wiadomością, że na czas wojny powierzono mu najwyższą władzę. Szesnastego dnia, gdy niebezpieczeństwo minęło, oddał ją i wrócił do gospodarstwa. Odpowiedzialność bierze się na pewien czas, a potem się ją oddaje.
Więcej: manifest, punkt 7.1 i whitepaper zasad fundacji, rozdział 5.
Droga w sześciu krokach#
Przekazanie ma być skuteczne na papierze i w praktyce. Nie wystarczy zmienić statut: osoby, które przejmują odpowiedzialność, muszą też dostać dostęp do rachunków, domen, repozytoriów (miejsc, w których przechowujemy kod), infrastruktury i kluczy.
Whitepaper proponuje sześć kroków. Stan na 31 października 2026 r.: to propozycja, żaden z tych kroków nie jest jeszcze zakończony; spis uprawnień fundatora w rozdziale 9 whitepapera to początek pierwszego.
- Spis uprawnień i dostępów. Opisujemy, jakie uprawnienia ma dziś fundator i kto ma dostęp do czego.
- Zasady. Ustalamy zasady wyboru osób, kadencji, odwołania i odpowiedzialności.
- Raport gotowości, czyli ocena niezależnych osób, czy fundacja jest gotowa do przekazania władzy. Oceniający publikują ją jako raport.
- Zmiana statutu. Wprowadzamy kadencje zarządu, udział społeczności w wyborze osób zarządzających i wygaszanie szczególnych uprawnień fundatora (zmiana Z5 w rejestrze zmian statutu).
- Wybór osób. Na początku pierwszy wieloosobowy zarząd z kadencją powołuje fundator, po jawnym naborze i konsultacji. Kolejne zarządy wybiera społeczność.
- Przekazanie dostępów. Przekazujemy dostępy i sprawdzamy, czy przekazanie naprawdę się zakończyło.
Szczególne uprawnienia fundatora mają wygasać według warunków zapisanych w statucie, a nie na mocy samej deklaracji. Wymaga to zmian statutu, których jeszcze nie ma (Z5 w rejestrze zmian).
Więcej: whitepaper zasad fundacji, rozdział 9 i rejestr zmian statutu, zmiana Z5.
Raport gotowości i termin wyborów#
W raporcie gotowości (krok trzeci) oceniający opisują, czy uprawnienia i dostępy są spisane, zasady wyboru przyjęte, a usługi da się przekazać bez przerwy w działaniu. Raport pokazuje też zdania odrębne i konflikty interesów osób, które go przygotowały.
Termin wyborów ustalamy jeszcze przed tą oceną, razem z wyjątkowymi powodami, dla których można go przesunąć, i drogą odwołania od takiej decyzji, żeby ocena gotowości nie stała się sposobem na odkładanie wyborów. Jednym z rozważanych wariantów są wybory najpóźniej 90 dni po publikacji raportu. To wariant do rozważenia, nie podjęta decyzja.
Więcej: whitepaper zasad fundacji, rozdział 9.
Co, gdyby fundator nie mógł działać#
Sprawdzamy też, co się stanie, gdyby fundator nie mógł działać przed zakończeniem przekazania, i jak uniknąć blokady zmian statutu, które wymagają jednomyślności zarządu. Dokumenty stawiają to pytanie, ale nie podają jeszcze odpowiedzi.
Więcej: whitepaper zasad fundacji, rozdział 9.
Kompetencje przed pieniędzmi#
Osobę do zarządu powołujemy za kompetencje i wspólny kierunek, nigdy za wpłatę. Członek zarządu może być darczyńcą jak każdy: jego wpłaty trafiają do rejestru na tych samych zasadach i nie dają mu niczego ponad to, co ma każdy darczyńca.
Do rozmowy osób o różnych doświadczeniach można powołać Radę Dialogu i Współpracy. Pełniłaby funkcję wyłącznie doradczą, bez uprawnień nadzorczych i wykonawczych i bez dodatkowego głosu. Jej skład i czas udziału wymagają jeszcze określenia.
Więcej: whitepaper zasad fundacji, rozdział 9.
Czego nie obiecujemy#
- Daty. Plan przekazywania odpowiedzialności jeszcze nie powstał. To on wyznaczy datę pierwszego przeglądu i regularne raporty z postępu, także zanim powstanie system głosowania. Rejestr zmian statutu opisuje Z5 jako kierunek: pierwszy etap i jego termin określi ten plan. Zarazem brak rezerwy na dalsze filary nie uzasadnia bezterminowego odkładania przekazania.
- Zarządzania przez cyfrową inteligencję. Manifest opisuje wizję, w której cyfrowa inteligencja mogłaby kiedyś samodzielnie zarządzać fundacją, w granicach wyznaczonych przez ludzi i z poszanowaniem wiążących decyzji społeczności. To wizja, a nie plan na najbliższe lata: dziś fundacją zarządzają ludzie, a cyfrowa inteligencja pomaga im w analizach i przy pisaniu dokumentów.
Więcej: manifest, punkt 7.1 i punkt 7.2, whitepaper zasad fundacji, rozdział 10 oraz rejestr zmian statutu.
Przeczytaj i powiedz, co myślisz#
Pełny opis: whitepaper zasad fundacji, rozdział 9, manifest, rozdział 7 i statut. Jeśli coś Cię zastanawia albo wydaje się błędne, zaznacz ten fragment w dokumencie i użyj przycisku „Mam uwagę” albo napisz na salve@novusignis.org.