Statut Fundacji Novus Ignis: wersje i rejestr zmian

Statut jest prawem fundacji. Wiąże ją formalnie, a jego zmiany zatwierdza sąd rejestrowy. Manifest jest naszym zobowiązaniem wobec ludzi: mówi, co chcemy robić i dlaczego. Szczegółowe procedury opisują regulaminy, które uchwala zarząd (§ 14 ust. 2 statutu), a techniczny sposób działania pokazują whitepapery.

Manifest nie może obiecywać niczego, czego statut zabrania. Gdy chcemy pójść dalej, niż pozwala obecny statut, piszemy o tym jako o zamiarze, a ten rejestr pokazuje drogę: jak było, co chcemy zmienić, po co i z jaką intencją. Publikujemy go razem ze wszystkimi wersjami statutu, także tymi, które nie weszły w życie. Statut zmieniamy tylko wtedy, gdy zmiana jest potrzebna do kolejnego kroku, i od razu ją stosujemy; nie zmieniamy go na zapas.

Wersje#

Statut zmienia zarząd jednomyślną uchwałą wszystkich swoich członków, za zgodą fundatora, jeśli fundator nie zasiada w zarządzie (§ 15). Zmiany nie mogą wypaczyć głównej misji fundacji.

Zmiany dokonane#

28.09.2026: uzupełnienia na wezwanie sądu rejestrowego#

Przed wpisem do KRS sąd rejestrowy wezwał fundację do usunięcia braków. Pierwsza uchwała fundatora wprowadziła pięć zmian. Druga uchwała z tego samego dnia uchyliła jedną z nich, rozszerzenie celów, bo cele w statucie musiały być identyczne z tymi, które fundator podał w akcie założycielskim. Cztery pozostałe zmiany obowiązują.

Intencje przy zmianach formalnych opisaliśmy po fakcie, na podstawie treści uchwał.

1. § 1 ust. 1: dane aktu założycielskiego. Statut założycielski miał w tym miejscu puste pola na notariusza, miejsce i datę. Uchwała je uzupełniła. Intencja: formalna kompletność dokumentu.

2. § 14 ust. 4: quorum zarządu. Dodany przepis: uchwały zapadają zwykłą większością głosów przy obecności co najmniej połowy członków zarządu, a przy równej liczbie głosów rozstrzyga głos prezesa. Intencja: jasne zasady na czas, gdy zarząd będzie wieloosobowy.

3. § 15 ust. 1 i § 16 ust. 1: jednomyślność wszystkich członków zarządu. Było: „jednomyślnej uchwały”. Jest: „jednomyślnej uchwały wszystkich członków Zarządu”. Intencja: zmiana statutu i rozwiązanie fundacji wymagają zgody każdego członka zarządu, a nie tylko obecnych na posiedzeniu.

4. § 8 ust. 2: sieci zaufania. Do sposobów potwierdzania unikalności głosujących dopisano zdecentralizowane systemy wzajemnego poświadczania tożsamości przez obywateli w przestrzeni fizycznej. Intencja: potwierdzać, że jeden człowiek ma jeden głos, bez centralnej bazy tożsamości.

5. § 5 i § 6: rozszerzenie celów (uchylone). Pierwsza uchwała dodała między innymi:

   • inżynierię obiegu zamkniętego;
   • zrównoważone rolnictwo i samowystarczalność żywnościową;
   • odbudowę tkanki społecznej;
   • fora debaty;
   • granty i stypendia;
   • otwarte zbiory danych;
   • powiernictwo przestrzeni.

   Druga uchwała przywróciła cele z aktu założycielskiego, żeby usunąć przeszkodę do wpisu. Treść rozszerzenia zachowujemy w wersji uchylonej, bo chcemy do niej wrócić (zmiana Z1 niżej).

Zmiany planowane#

Brzmienia w tej części są projektami do decyzji zarządu i fundatora oraz do konsultacji prawnej. Nie obowiązują, dopóki nie przyjmie ich uchwała i nie zatwierdzi ich sąd rejestrowy. Przy każdej zmianie podajemy, skąd się wzięła.

Z1. Cele i sposoby działania (§ 5 i § 6)#

• Obecnie: pięć celów z aktu założycielskiego: prywatność, badania, otwarte oprogramowanie, modele 3D, zdrowie i natura.
• Kierunek: przywrócić rozszerzenie celów z uchylonej wersji z 28.09.2026 i sprawdzić, czy obejmuje wszystko, co opisuje manifest. Chodzi zwłaszcza o wspólną przestrzeń rozmowy i decyzji (Omniforum) oraz otwarte zbiory danych do badań nad etyczną cyfrową inteligencją.
• Decyzja fundatora (30.10.2026): finansowania projektów osób i podmiotów spoza fundacji (granty, stypendia, przydział mocy obliczeniowej) na razie nie planujemy, więc zmiana Z1 nie musi tego obejmować. Możemy do tej sprawy wrócić w przyszłości.
• Dlaczego: fundator chciał wpisać te cele już przy zakładaniu fundacji, ale przed pierwszym wpisem do rejestru statut nie mógł wyjść poza akt założycielski. Po wpisie zmianę celów dopuszcza § 15.
• Intencja: statut ma obejmować całą drogę opisaną w manifeście, nie tylko jej pierwszy etap.
• Kiedy: przed pierwszymi działaniami, które wykraczają poza obecne cele. Uważamy, że uruchomienie Suverii i pierwsze etapy Omniforum mieszczą się w obecnym statucie: w ochronie prywatności i wolności słowa w sieci, badaniach nad cyfrową inteligencją oraz tworzeniu otwartego oprogramowania (§ 5 pkt 1–3), a także w udostępnianiu infrastruktury i otwartych narzędzi chroniących prywatność (§ 6 pkt 1–2); głosowania i konsultacje o kierunku projektów dopuszcza § 8. Potwierdzimy to w opinii prawnej przed pierwszą odpłatną usługą. Dlatego tej zmiany nie wprowadzamy wcześniej (decyzja fundatora z 30.10.2026).
• Status: zamiar fundatora (28.10.2026), brzmienie do opracowania.

Z2. Praca, zlecenia i zwrot kosztów (§ 12)#

• Obecnie: wszystkie prace, także tworzenie oprogramowania, opierają się na nieodpłatnej pracy wolontariuszy. Odpłatnie wolno zlecać tylko usługi zewnętrznym podmiotom profesjonalnym, na przykład księgowość. Członek zarządu może otrzymać jedynie zwrot udokumentowanych, niezbędnych kosztów (§ 13 ust. 5).
• Projekt brzmienia:

  2. Działalność Fundacji opiera się przede wszystkim na pracy wolontariuszy. Fundacja pokrywa wolontariuszom koszty wynikające z przepisów o wolontariacie i może zwracać im inne udokumentowane, niezbędne koszty poniesione przy wykonywaniu świadczeń na jej rzecz.
  3. Członkowie organów Fundacji nie pobierają wynagrodzenia za pełnienie swoich funkcji.
  4. Fundacja może odpłatnie zlecać wykonanie określonych prac i usług, w tym tworzenie oprogramowania, osobom fizycznym i podmiotom niebędącym członkami jej organów, na podstawie umów cywilnoprawnych, na jawnych zasadach określonych w regulaminie.

• Dlaczego: fundator zdecydował 28.10.2026, że fundacja opiera się na zleceniach i wolontariacie, bez etatów. Obecny § 12 ust. 2 nie pozwala zapłacić za konkretną pracę, na przykład nad kodem. Zwrot kosztów wolontariuszom wynika z ustawy (art. 45), więc warto go nazwać wprost.
• Intencja:
  • nikt nie zarabia na pełnieniu funkcji w fundacji;
  • konkretną pracę można uczciwie opłacić;
  • wsparcie osobiste ludzi płynie poza fundacją (manifest §6.2).
• Do sprawdzenia prawnie: zgodność z § 11 pkt 2 (zakaz korzystania z majątku na rzecz członków organów i wolontariuszy na innych zasadach niż wobec osób trzecich) oraz zasady zlecania prac osobom, które w fundacji są też wolontariuszami.
• Kiedy: dopiero gdy okaże się, że części potrzebnych prac nie da się wykonać w wolontariacie. Do tego czasu sprawdzamy, jak daleko możemy dojść dzięki pracy wolontariuszy (decyzja fundatora z 30.10.2026).
• Status: kierunek z decyzji fundatora, brzmienie do konsultacji.

Z3. Opłaty i zaokrąglenie (§ 7 i § 10 pkt 4): rozstrzygnięte bez zmiany statutu#

• Statut: fundacja nie prowadzi zarejestrowanej działalności gospodarczej nastawionej na zysk (§ 7 ust. 1), a wpłaty z odpłatnej działalności pożytku publicznego pokrywają wyłącznie koszty bezpośrednie i pośrednie (§ 10 pkt 4).
• Problem: robocza wersja manifestu sprzed 28.10.2026 zapowiadała obowiązkowe zaokrąglanie rachunku w górę do pełnego dolara na rzecz rezerwy. Według art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o działalności pożytku publicznego działalność odpłatna staje się działalnością gospodarczą, gdy wynagrodzenie jest wyższe, niż wynika z jej kosztów. Nazwanie obowiązkowej dopłaty „cegiełką” tego nie zmienia: darowizna musi być dobrowolna, więc dopłata, bez której nie można korzystać z usługi, byłaby częścią ceny.
• Decyzja fundatora (28.10.2026): zaokrąglenie jest darowizną, domyślnie włączoną, którą każdy uczestnik może wyłączyć. Opłata za usługę pozostaje równa kosztom, a różnica z zaokrąglenia jest dobrowolnym wsparciem.
• Decyzja fundatora (30.10.2026): zaokrąglenie jest darowizną, o którą pytamy przy zakładaniu konta; opcji nie zaznaczamy za nikogo, a uczestnik może ją w każdej chwili włączyć albo wyłączyć. Powód: wyraźna zgoda na każdą dodatkową płatność (art. 10 ustawy o prawach konsumenta) i zasada, że wybór należy do uczestnika. Zastępuje decyzję z 28.10.
• Intencja: każdy uczestnik może wnosić mały, stały wkład w utrzymanie wspólnej infrastruktury, ale robi to z wyboru, nie z przymusu. Ta wersja jest też bliższa idei całego projektu.
• Status: zmiana statutu niepotrzebna. Zasady zapisze regulamin usług; przy jego przygotowaniu warto potwierdzić rozliczenie darowizn z biurem rachunkowym.

Z4. Głosowania (§ 8)#

• Obecnie: fundacja „dopuszcza” głosowania i konsultacje, a statut używa języka gwarancji („bezwzględnym zachowaniem anonimowości”, „gwarantujące anonimowość”).
• Kierunek:
  • opisać, w jakich sprawach i po spełnieniu jakich warunków wynik głosowania wiąże zarząd;
  • zapisać zasady uzgodnione 28.10.2026: wiążący głos po przystąpieniu i weryfikacji, kilka dróg potwierdzania unikalności i rezygnacja z danych biometrycznych;
  • zastąpić język gwarancji opisem chronionych właściwości, z odesłaniem do regulaminu głosowań i dokumentacji technicznej;
  • odróżnić konsultacje, czyli pytania o zdanie bez weryfikacji uczestników, od głosowań, w których potwierdzamy unikalność głosujących; zapisać, że na początku dopuszczamy drogi weryfikacji z ograniczonym ryzykiem kilku głosów jednej osoby, a celem jest jeden głos każdej osoby.
• Dlaczego: manifest przewiduje stopniowe przekazywanie decyzji społeczności (§ 5.2, § 6.3, § 7.1), a statut daje dziś tylko możliwość pytania jej o zdanie. Absolutnych gwarancji nie umiemy uzasadnić, więc nie powinniśmy ich składać nawet w statucie.
• Status: kierunek; brzmienie po pierwszych próbach głosowania.

Z5. Przekazanie odpowiedzialności (§ 13 ust. 3–4 i § 15)#

• Obecnie: fundator powołuje i odwołuje zarząd, zarząd działa na czas nieoznaczony, a zmiana statutu wymaga zgody fundatora.
• Kierunek: etapami, zgodnie z planem przekazywania odpowiedzialności z manifestu (§ 7.1):
  • kadencje zarządu;
  • udział społeczności w wyborze osób zarządzających;
  • wygaszanie szczególnych uprawnień fundatora.
• Intencja: władza nad fundacją ma przejść na wspólnotę w sposób, który chroni ciągłość usług i prywatne dane.
• Status: kierunek; pierwszy etap i jego termin określi plan przekazywania odpowiedzialności.

Z6. Ochrona podstawowej warstwy usług (propozycja do rozważenia)#

• Obecnie: trzy warunki uruchomienia dalszych filarów i pierwszeństwo Filaru I istnieją tylko w manifeście i whitepaperze fundacji.
• Kierunek: rozważyć zapis w statucie, że środki z opłat za usługi służą najpierw ich utrzymaniu i rezerwie, a dalsze kierunki finansujemy dopiero po spełnieniu warunków określonych w regulaminie.
• Status: propozycja Claude’a, do decyzji fundatora.

Z7. Majątek cyfrowy po rozwiązaniu fundacji (§ 16 ust. 2; propozycja do rozważenia)#

• Kierunek: dopisać, że kod, dane i treści udostępnione przez fundację na wolnych licencjach pozostają dostępne na tych licencjach także po jej rozwiązaniu.
• Status: propozycja Claude’a, do decyzji fundatora.

Sprawy, które należą do regulaminów#

Te zasady opisuje manifest, ale ich szczegóły nie wymagają zmiany statutu. Zarząd przyjmie je jako jawne regulaminy na podstawie § 14 ust. 2:

• rejestr korzyści i zasady przyjmowania upominków;
• przejściowa pula zarządu: do 5% nowych, wolnych środków z miesięcznych wpływów na dalsze filary (manifest § 6.3);
• salda uczestników, ich zwrot i limity;
• zaokrąglenie rachunku jako darowizna wybierana przy zakładaniu konta, bez domyślnego zaznaczenia (regulamin usług);
• zasady weryfikacji, odzyskiwania dostępu i rozstrzygania sporów w głosowaniach;
• zasady zlecania prac (po zmianie Z2).

Plik źródłowy: content/pl/statut/rejestr-zmian.md · historia zmian · zaproponuj zmianę