Pieniądze fundacji
Ta strona jest o pieniądzach fundacji: skąd mogą pochodzić, na co wolno je wydać i co z tego zobaczysz. O Twoich pieniądzach jako użytkownika opowiada strona Ile kosztuje Suveria. Stan na 31 października 2026 r.: pierwszą wpłatą jest fundusz założycielski, czyli pierwsze pieniądze, które fundator wniósł na start, widoczny w rejestrze wpłat i wydatków. Od tego dnia przyjmujemy też darowizny przelewem (Wesprzyj fundację). Wszystko poniżej to zasady, które zamierzamy przyjąć jako regulaminy.
Zanim przyjmiemy pierwszą przedpłatę, będziemy mieć regulamin usług sprawdzony pod kątem prawa konsumenckiego, opinię prawną o kosztach płatności i przedpłatach, osobny rachunek na przedpłaty i zasady zwrotu sald.
Więcej: whitepaper zasad fundacji, rozdział 1.
Skąd mogą pochodzić pieniądze#
Nie pokazujemy jednej kwoty na koncie, tylko dzielimy pieniądze według tego, do kogo należą i na co są przeznaczone. Saldo rachunku bankowego nie jest budżetem do rozdysponowania.
Rezerwa to odłożone pieniądze, które mają utrzymać Suverię i Omniforum, gdyby wpłat zabrakło; whitepaper nazywa ją też zabezpieczeniem Filaru I (Filar I to Suveria i Omniforum).
| Rodzaj pieniędzy | Skąd | Na co wolno |
|---|---|---|
| Środki należne użytkownikom | Niewykorzystane przedpłaty uczestników | Tylko na ich usługi; można je odzyskać |
| Pieniądze powierzone na określony cel | Darowizny celowe, na przykład na pilotaż Suverii | Tylko na ten cel |
| Podjęte zobowiązania | Pieniądze już przeznaczone na zaplanowane wydatki | Tylko na te wydatki |
| Zabezpieczenie utrzymania usług | Rezerwa budowana z darowizn, także z zaokrągleń rachunków | Na to, bez czego Suveria i Omniforum przestałyby działać |
| Środki wolne do rozdysponowania | Wpłaty bez wskazanego celu (darowizny, granty, dotacje, zbiórki), po odliczeniu wszystkiego powyżej | Na nowe cele, zawsze z pierwszeństwem Filaru I |
Każdą kwotę przypisujemy tylko do jednej kategorii, żeby niczego nie liczyć dwa razy. Do rezerwy liczymy tylko pieniądze, które faktycznie wpłynęły i nie należą do nikogo innego; obietnice wpłat się nie liczą.
Osoby o mniejszych możliwościach finansowych mają móc korzystać z usług na solidarnych zasadach, zawsze ze wskazanym źródłem: z wpłat przeznaczonych na ten cel, z grantów obliczeniowych albo z dostępów opłaconych przez sponsora. Gdy ktoś chce przekazać fundacji sprzęt albo moc obliczeniową, liczymy pełny koszt korzystania, nie tylko cenę zakupu.
Więcej: whitepaper zasad fundacji, rozdział 4 i manifest, punkt 6.3.
Jedna zasada: opłata nie wyższa niż koszty#
Fundacja nie zarabia na swoich usługach. Płacisz za to, czego rzeczywiście używasz, razem z uczciwie wyliczoną częścią kosztów wspólnych, widzisz, za co płacisz, i to Ty ustalasz granicę swoich wydatków.
Dlaczego tak? Tak stanowi § 10 pkt 4 statutu: wpłaty z odpłatnej działalności pożytku publicznego pokrywają wyłącznie jej koszty. To samo wynika z ustawy o działalności pożytku publicznego: opłata wyższa od kosztów zmieniłaby tę działalność w działalność gospodarczą, której fundacja nie prowadzi. Przed uruchomieniem odpłatności sprawdzimy to w opinii prawnej i podatkowej.
Oszczędności obniżają opłaty, a rozwój, przeglądy bezpieczeństwa i rezerwę finansujemy z darowizn. Przedpłaty będziemy trzymać na osobnym rachunku bankowym i nie będziemy z nich pokrywać kosztów fundacji przed wykonaniem usługi. Ceny podajemy w dolarach, bo w tej walucie kupujemy moc obliczeniową; księgi prowadzimy w złotych.
Więcej: whitepaper zasad fundacji, rozdział 3 i manifest, punkt 6.1.
Darowizny: osobno i dobrowolnie#
Opłata pokrywa koszt usługi; darowizna to wszystko, co ktoś daje ponad to, zawsze dobrowolnie i widoczne osobno, na rachunku i w księgach. Najważniejsze są trzy drogi:
- Zaokrąglenie rachunku. Przy zakładaniu konta pytamy, czy chcesz zaokrąglać każdy rachunek w górę do pełnego dolara lub zbliżonego odpowiednika w lokalnej walucie. Różnica trafia do wspólnego budżetu i rezerwy na utrzymanie usług. Nie zaznaczamy tej opcji za nikogo, a decyzję możesz zmienić w każdej chwili.
- Większe wsparcie rozwoju. To osobna decyzja. Pieniądze trafiają do wspólnego budżetu, o którego wykorzystaniu ma decydować społeczność; do czasu uruchomienia głosowania obowiązują zasady opisane niżej.
- Darowizna celowa. Możesz wesprzeć konkretną inicjatywę zgodną z celami fundacji; takie pieniądze wydajemy tylko na ten cel.
Wysokość wpłat nie zwiększa wagi głosu ani żadnych innych praw. Osobno powstanie rejestr korzyści, czyli jawny spis świadczeń i powiązań osób, które zarządzają fundacją, rozstrzygają o wydatkach albo ją reprezentują.
Więcej: whitepaper zasad fundacji, rozdział 3 i rozdział 7.
Jawność: co zobaczysz#
Na stronie fundacji prowadzimy jawny rejestr wpłat i wydatków, możliwie na bieżąco. Każda wpłata i każdy wydatek pojawia się w nim z datą, kwotą i krótkim opisem, a przy wydatkach dopisujemy, na co poszły pieniądze i dlaczego były potrzebne. Darczyńców podajemy z nazwy tylko wtedy, gdy sami tego chcą. Rejestr nie zastępuje ksiąg rachunkowych ani sprawozdania finansowego. Pierwszym wpisem jest fundusz założycielski.
Pokażemy też, jaka część wydatków bezpośrednio realizuje cele statutowe, razem ze strukturą kosztów, bo bezpieczeństwo, utrzymanie i obsługa prawna też mają rzeczywistą wartość.
| Rejestr | Co zawiera | Stan |
|---|---|---|
| Rejestr wpłat i wydatków | Każdą wpłatę i każdy wydatek z datą, kwotą i opisem | działa |
| Rejestr korzyści | Korzyści i powiązania osób, które zarządzają fundacją lub rozstrzygają o wydatkach | powstanie |
| Dziennik decyzji | Ważne decyzje: cel, warianty, podstawę, budżet i wynik | powstanie |
| Rejestr błędów i wniosków | Istotne błędy, ich skutki i wnioski | powstanie |
| Rejestr zmian statutu | Wersje statutu i planowane zmiany z uzasadnieniem | działa |
| Rejestr tylko do dopisywania | Skróty pozostałych rejestrów, które pozwalają wykryć cichą zmianę | powstanie |
Żaden z tych rejestrów oprócz rejestru zmian statutu jeszcze nie działa.
Więcej: whitepaper zasad fundacji, rozdział 4 i rozdział 12.
Dalsze filary i przejściowa pula zarządu#
Pierwszeństwo ma Filar I. Filar II „Hardware” (otwarte rozwiązania materialne) i Filar III „Natura” (kontakt z naturą) mogą być finansowane ze wspólnego budżetu dopiero wtedy, gdy spełnimy łącznie trzy warunki:
- działa Omniforum z głosowaniem opartym na dowodach z wiedzą zerową, w którym wybór jest tajny, można sprawdzić, czy głos został policzony, i każda uprawniona osoba ma jeden głos;
- na wydzielonym rachunku leżą rzeczywiście zgromadzone środki na co najmniej sześć miesięcy utrzymania Suverii i Omniforum, nienaruszone po odłożeniu pełnego budżetu nowego projektu;
- społeczność zatwierdziła projekt i jego finansowanie w głosowaniu otwartym dla wszystkich uprawnionych na równych zasadach.
Makieta głosowania, niewpłacone deklaracje ani cudze salda tych warunków nie spełniają.
Wcześniej małe inicjatywy o określonym końcu mają dwie ścieżki. Przejściowa pula zarządu to mała, tymczasowa kwota, którą zarząd może przeznaczyć na krótkie inicjatywy dalszych filarów, dopóki nie działa wiążące głosowanie społeczności. Inicjatywa celowa to projekt opłacony z wpłat przeznaczonych właśnie na niego.
Przejściowa pula zarządu rządzi się czterema regułami:
- Naliczanie. Co miesiąc pula może wzrosnąć najwyżej o 5% nowych, wolnych środków, czyli wpłat bez wskazanego celu, które zostały po pokryciu kosztów, zobowiązań i rezerwy. Gdy takich środków nie ma, pula nie rośnie.
- Wyłączenia. Nie liczymy procentu od rezerwy, a zwroty i przesunięcia między rachunkami nie są nowymi wpływami.
- Przechodzenie na kolejne miesiące. Niewykorzystana część puli może się zbierać, ale tylko dopóki odpowiadające jej pieniądze pozostają wolne; nigdy kosztem Filaru I.
- Wygaśnięcie. Upoważnienie wygasa z chwilą uruchomienia wiążącego głosowania; niewydane środki pozostają do decyzji społeczności.
Każdą decyzję o wykorzystaniu puli, także odmowę, planujemy publikować z uzasadnieniem.
Druga ścieżka to inicjatywa celowa: darczyńcy i sponsorzy zasilają jej osobny budżet. Może ona ruszyć, gdy jej pełny koszt pokrywają już wpłacone środki, ma wykonawców, a rezerwa pozostaje nienaruszona. Jeśli ktoś zechce sfinansować infrastrukturę na starcie, przyjmiemy to wyłącznie jako inicjatywę celową: z pełnym kosztem, jawnym rozliczeniem, bez wpływu na decyzje i bez prawa do promocji. W ten sposób chcemy najpierw pokryć koszt stały pilotażu Suverii i pierwsze próby zabezpieczeń.
Więcej: whitepaper zasad fundacji, rozdział 8, punkt 8.2 i punkt 8.3; manifest, punkt 6.3.
Czego nie robimy z pieniędzmi#
- Nie zarabiamy na usługach: opłata pokrywa koszty i nie więcej.
- Nie tworzymy kryptowalut w celu ich sprzedaży i nie zarabiamy na ich obrocie.
- Wpłata nie daje dodatkowych głosów, uprawnień zarządczych, dostępu do danych użytkowników ani prawa do promocji w naszych usługach. Do zarządu powołujemy za kompetencje, nigdy za wpłatę.
- Nie przyjmujemy świadczeń, których warunkiem jest promocja, rekomendacja albo ustępstwo w decyzjach.
- Wsparcie osobiste współtwórców, na przykład na mieszkanie, żywność czy leczenie, nie pochodzi z majątku fundacji i nie przechodzi przez jej konta; płynie bezpośrednio między ludźmi, choćby przez serwisy patronackie. Statut zabrania wykorzystywania majątku fundacji na rzecz członków organów i wolontariuszy na innych zasadach niż wobec osób trzecich. Takie wsparcie osób zarządzających fundacją trafia do rejestru korzyści.
- Nieodebrane saldo użytkownika nie zasila budżetu fundacji.
Więcej: whitepaper zasad fundacji, rozdział 3, rozdział 6 i rozdział 7.
Przeczytaj i powiedz, co myślisz#
Pełny opis zasad finansowych znajdziesz w whitepaperze zasad fundacji, a zobowiązanie wobec ludzi w manifeście, punkt 6.1 i punkt 6.3. Jeśli coś Cię zastanawia albo wydaje się błędne, zaznacz ten fragment w dokumencie i użyj przycisku „Mam uwagę” albo napisz na salve@novusignis.org.