Jak działa rozmowa w Omniforum
Ta strona jest dla osób, które przeczytały już stronę Czym jest Omniforum i chcą zobaczyć dokładniej, co dzieje się z wypowiedzią od chwili, gdy ją napiszesz, do chwili, gdy inni mogą o niej rozmawiać: co potwierdza autor, jaką rolę ma cyfrowa inteligencja i skąd wiadomo, kto co powiedział.
Dziś nie możesz jeszcze z tego korzystać: opisujemy plan i zbieramy uwagi.
Prototyp Omniforum jest w budowie. Wszystko, co opisujemy niżej, jest projektem, a żadnej próby jeszcze nie zakończyliśmy.
Więcej: whitepaper Omniforum, rozdział 1.
Jedno zdanie, wiele myśli#
Jednym zdaniem przekazujemy wiele założeń, wartości i oczekiwań, a w sporze każdy często odpowiada na inne z nich. Proste pytanie „czyli chcesz powiedzieć to i to, czy dobrze Cię rozumiem?” zmienia ton rozmowy po obu stronach. Rozkład wypowiedzi ma wspierać ten odruch, a nie zamieniać rozmowę w suchy wykres.
Weźmy zdanie „Warto posadzić drzewa na naszej ulicy, jeśli wybierzemy gatunki odporne na suszę”. Są w nim dwie myśli połączone warunkiem: „warto posadzić drzewa na naszej ulicy” oraz „wybierzemy gatunki odporne na suszę”. Każda myśl składa się z pojęć: „drzewo”, „nasza ulica”, „gatunek”, „susza”. Pojęcia whitepaper nazywa atomami, a myśli zbudowane z atomów molekułami. Molekułę można poprzeć argumentem albo zakwestionować; sam atom nie jest ani prawdziwy, ani fałszywy. Samo słowo „susza” niczego nie twierdzi; dopiero „susza jest u nas problemem” można poprzeć albo podważyć.
Tego zdania nie wolno skrócić do bezwarunkowego „warto posadzić drzewa na naszej ulicy”, bo warunek jest częścią znaczenia. Jeśli cyfrowa inteligencja dopisze, że autor uważa suszę za problem w okolicy, zostanie to oznaczone jako wniosek modelu, a nie słowa autora. Dzielimy tylko tak głęboko, jak trzeba: tam, gdzie od pojedynczego pojęcia zależy sens albo może się o nie toczyć spór.
Więcej: whitepaper Omniforum, rozdział 2, rozdział 3 i słowniczek w punkcie 1.3.
Krok po kroku#
Tak ma wyglądać droga myśli, która powstaje w Omniforum:
- Piszesz. Zaczynasz od zwykłego tekstu albo fragmentu i określasz cel: zrozumienie, wyodrębnienie argumentów, własna odpowiedź albo porównanie stanowisk.
- Cyfrowa inteligencja proponuje rozkład. Przy każdej myśli pokazuje, z którego fragmentu ją wyprowadziła, i wskazuje miejsca, w których mogła odejść od Twojej intencji albo tekst da się odczytać na kilka sposobów.
- Sprawdzasz i poprawiasz. Nie musisz przeglądać wszystkiego po kolei; poprawiasz wskazane miejsca. Całość można przyjąć naraz tylko wtedy, gdy widać, co się przyjmuje, i można wrócić do szczegółów.
- Potwierdzasz. Uznajesz, że interpretacja oddaje to, co masz na myśli. Kroki 1–4 to przygotowanie myśli w warsztacie Ignis (whitepaper nazywa ten etap Ignis). Samą publikację manifest nazywa Ceremonią Ignis.
- Publikujesz.
- Społeczność rozważa myśl. Inni dokładają argumenty, źródła i zastrzeżenia. To etap wspólnego kształtowania myśli, w whitepaperze zwany Formatio.
- Wspólne ustalenie (Consensus) albo uczciwie opisany spór. Ustalenie ma podaną wersję, zakres, osoby, które je potwierdziły, i zdania odrębne; milczenia nie liczymy jako zgody. Gdy zgody nie ma, uczciwie opisany spór też jest wynikiem tej pracy.
Rozważamy też drugą, dobrowolną ceremonię: chwilę, w której nazywamy granicę tego, co dziś umiemy uzasadnić, i zaczynamy szukać odpowiedzi na nowe pytanie. To na razie pomysł bez ustalonej nazwy i formy.
Więcej: whitepaper Omniforum, rozdział 3.
Co potwierdzasz, a czego nie#
Potwierdzenie mówi tylko tyle, że rozpoznajesz w rozkładzie swoją myśl. Nie dowodzi, że masz rację, nie oznacza, że inni się z Tobą zgadzają, i nie jest głosem w głosowaniu. Możesz rozkład poprawić albo zostawić swoją wypowiedź w całości, bez podziału.
Czytelnicy mogą rozłożyć Twoją wypowiedź po swojemu, nie czekając na Ciebie; taki rozkład jest pokazywany jako interpretacja czytelnika, pod jego nazwiskiem albo pseudonimem. Jako Twój rozkład pokazujemy tylko wersję, którą potwierdzisz; milczenie nie oznacza zgody.
Rozmowa ma zostawiać miejsce na zmianę zdania bez upokorzenia: można przyznać się do błędu, zadać kolejne pytanie albo zakończyć bez deklaracji zgody. Godność uczestnika nie zależy od tego, czy przyjmie wniosek.
Więcej: whitepaper Omniforum, rozdział 2 i rozdział 1.
Model pomaga, ale nie rządzi#
Model (program cyfrowej inteligencji, który proponuje rozkład) ma własne nawyki. Wygładza nietypowe sformułowania i upodabnia różne głosy do siebie. Gotową propozycję łatwo też przyjąć bez zmian. Dlatego droga bez pomocy modelu jest równorzędna: podział możesz ułożyć ręcznie, a my co jakiś czas porównujemy rozkłady przygotowane z pomocą modelu i bez niej.
Przy każdym rozkładzie zapisujemy, kto go przygotował i kiedy, a jeśli pomagał model, to który i z jaką wersją instrukcji.
Więcej: whitepaper Omniforum, rozdział 3 i rozdział 2.
Myśl z Suverii#
Myśl może też przyjść z Suverii, prywatnej przestrzeni do pracy z cyfrową inteligencją, w której dopracowujesz ją we własnym warsztacie. Wtedy publikujesz ją od razu, bez warsztatu Ignis. Momentem publikacji jest ta sama Ceremonia Ignis, a dalej zaczyna się Formatio, jak przy każdej innej myśli.
Więcej: whitepaper Omniforum, rozdział 3.
Skąd wiadomo, co kto powiedział#
Przy każdej myśli i każdym użyciu pojęcia zapisujemy, skąd pochodzą: z jakiego tekstu, z której jego wersji, z którego miejsca, w jakim języku i w jakim otoczeniu. Dzięki temu zawsze można wrócić do oryginału i przeczytać zdanie w jego kontekście.
Atom to znaczenie, a nie słowo. Słowa, którymi go nazywamy, są jego etykietami, a jeden atom może mieć ich wiele, także w różnych językach: suszę po angielsku nazwiemy „drought”, a po niemiecku „Dürre”. Dzięki temu ludzie używający różnych słów mogą rozmawiać o tym samym. Powiązanie słowa z atomem jest propozycją, którą potwierdza autor. Bywa też informacją prywatną: to, że „nasza ulica” oznacza ulicę Warszawską, zdradza, gdzie ktoś mieszka, więc autor decyduje, czy inni to zobaczą.
Więcej: whitepaper Omniforum, rozdział 2.
Co sprawdzimy w pierwszej próbie#
Pierwszy krok prób to jedna pełna droga jednej myśli: ktoś wpisuje własny tekst, cyfrowa inteligencja proponuje rozkład, autor poprawia to, co zostało źle zrozumiane, zapisuje wynik ze źródłem, a później wraca do niego w kolejnej rozmowie.
Sprawdzamy, czy po drodze nic się nie zgubiło: brzmienie oryginału, jego znaczenie, kolejne wersje i to, kto ma do czego dostęp. Szukamy też błędów interpretacji, których model sam nie oznaczył, i porównujemy wynik z samym tekstem oraz ze zwykłym streszczeniem. Przed próbą publikujemy, jaki wynik uznamy za wystarczający, a jej wynik dopisujemy w dzienniku także wtedy, gdy próba się nie powiedzie.
Więcej: whitepaper Omniforum, rozdział 9.
Przeczytaj i powiedz, co myślisz#
Pełny opis tej drogi znajdziesz w whitepaperze Omniforum (ok. 50 minut czytania), zwłaszcza w rozdziałach 2 i 3. Jeśli coś Cię zastanawia albo wydaje się błędne, zaznacz ten fragment w dokumencie i skorzystaj z przycisku „Mam uwagę” albo napisz na salve@novusignis.org.
Więcej: whitepaper Omniforum, punkt 5.5.