Dlaczego Novus Ignis
Ta strona opowiada w skrócie, po co powstała Fundacja Novus Ignis i jakimi zasadami chcemy się kierować. To przystępna wersja manifestu: przy każdej części znajdziesz odnośnik do pełnego tekstu, gdy zechcesz wiedzieć więcej.
Jedno pytanie#
Cyfrowa inteligencja uczy się z tego, co ludzie piszą i robią. Wszystko zaczęło się od pytania fundatora, Marcina Wołowskiego: jakie wzorce własnego postępowania jej w ten sposób przekazujemy? Stąd wyobrażenie innej drogi: najpierw sami urządzamy świat według zasad, jakich później oczekujemy od niej.
Na to pytanie odpowiadamy próbą, a nie samym opisem. Urządzamy mały kawałek świata według tych zasad i zapisujemy, jak nam to wychodzi, razem z błędami. Suveria, Omniforum i sama fundacja są narzędziami tej próby. Można korzystać z tych przestrzeni bez obowiązku uczestniczenia w ich rozwoju ani podzielania każdej propozycji manifestu.
Więcej: manifest, punkt 1.1 i punkt 1.2.
Godność jako punkt wyjścia#
Godność człowieka traktujemy jako wartość niezależną od jego sprawności, produktywności, majątku, poglądów i przydatności innym. Każdemu przysługuje szacunek i własne miejsce w świecie, także w przyszłości, w której cyfrowa inteligencja mogłaby przewyższać nas w rozumowaniu etycznym.
Skoro człowiek ma godność, ma też prawo decydować o sobie. Żeby wybrać świadomie, trzeba znać fakty: gdy ktoś celowo je przekręca albo ukrywa, wybór tylko wygląda na nasz. Chcemy więc ułatwiać dostęp do możliwie szerokiego obrazu sprawy, a do człowieka należy decyzja, ile uwagi chce temu poświęcić.
Decydowanie o sobie obejmuje także wybór tego, co zachowujemy dla siebie. Potrzebujemy miejsca na osobiste pytania, emocje i niedokończone pomysły, jak własnego domu, którego drzwi możemy zamknąć. Szczególnego znaczenia nabiera to w rozmowach z cyfrową inteligencją, której opisujemy niekiedy najbardziej intymne sprawy.
Więcej: manifest, rozdział 2, punkt 2.1 i punkt 2.2.
Co chcemy zmienić w internecie#
- Uwaga i spokój. Gdy powodzenie usługi mierzy się liczbą reakcji i czasem przed ekranem, taki sposób oceny może premiować podtrzymywanie emocjonalnego pobudzenia. Bliskie są nam zasady spokojnej technologii: narzędzi, które wymagają tylko tyle uwagi, ile potrzeba do ich zadania, i pozwalają wrócić do własnych spraw. Ochrona godności obejmuje również prawo do życia poza technologią. Więcej: manifest, punkt 2.3.
- Dorobek rynku i jego granice. Doceniamy dorobek gospodarki rynkowej: globalną infrastrukturę, zaawansowany sprzęt i otwarte modele cyfrowej inteligencji. Widzimy też, że gdy głównym celem usługi staje się zysk dla zewnętrznych udziałowców, z czasem rodzi to presję na wykorzystywanie zależności użytkowników. Chcemy publicznie sprawdzić hipotezę, że wspólne serwery, za które płaci się tylko za rzeczywiste użycie, dadzą więcej pracy komputerów i cyfrowej inteligencji za każdego wydanego dolara niż zamknięte usługi komercyjne. Na razie to przypuszczenie. Więcej: manifest, punkt 2.4.
- Zasady z oparciem w działaniu. Za słowami „prywatne”, „otwarte” i „darmowe” powinny stać precyzyjnie opisane właściwości, a każda obietnica techniczna potrzebuje sprawdzalnego mechanizmu i opisu granic. Wolność korzystania obejmuje możliwość odejścia: materiały chcemy zapisywać w otwartych formatach, które można odczytać w innych programach, a usługi utrzymywać z opłat możliwie bliskich rzeczywistym kosztom. Więcej: manifest, punkt 2.5.
Dwie przestrzenie#
Z tych zasad wyrastają dwa kierunki pracy.
Suveria ma być prywatną cyfrową przestrzenią dla człowieka: miejsce do pracy z opcjonalną pomocą cyfrowej inteligencji, w którym można rozwijać pomysły, zadawać osobiste pytania i układać plany. Jej prywatność ma zależeć nie od zaufania do fundacji ani osób obsługujących usługę, lecz od zabezpieczeń, których działanie można niezależnie sprawdzić. Suveria jest dziś projektem. Zobacz: Czym jest Suveria.
Omniforum ma być wspólną publiczną przestrzenią, w której każdy może się wypowiedzieć i zostać usłyszany. Z pomocą cyfrowej inteligencji, zawsze pod kontrolą i za zgodą autora, złożone wypowiedzi mają dać się rozkładać na pojedyncze myśli, tak aby dwie osoby o pozornie sprzecznych poglądach zobaczyły, co je łączy i w którym miejscu ich rozumowanie się rozchodzi. Omniforum ma pierwszy prototyp w budowie. Zobacz: Czym jest Omniforum.
Obie przestrzenie mają się uzupełniać jako prywatny warsztat i publiczna mównica. Człowiek sam decyduje, które myśli zachowuje dla siebie, a które wnosi do wspólnej pracy.
Więcej: manifest, wstęp, punkt 3.1 i punkt 3.2.
Gdzie jesteśmy dziś#
Manifest mówi o tym wprost:
Fundacja jest zarejestrowana, a manifest i whitepapery są opublikowane. Omniforum ma pierwszy prototyp w budowie, a Suveria jest projektem. Rachunek kosztów z punktu 2.4 jest hipotezą do sprawdzenia, a samodzielne zarządzanie przez cyfrową inteligencję (punkt 7.2) i dalsze filary (rozdział 9) są wizją.
Whitepapery to dokumenty rozwijane wraz z projektami: opisują techniczne i organizacyjne sposoby realizacji tych idei, ich uzasadnienie oraz znane ograniczenia.
Więcej: manifest, wstęp.
Czego nie zmienimy#
To zobowiązania na czas, gdy usługi ruszą, i na każdy późniejszy. Niezależnie od tego, jak zmienią się narzędzia, tych zasad nie zmienimy bez zmiany manifestu. Oto część z nich:
- Nie uczymy modeli na rozmowach bez osobnej zgody.
- Nie tworzymy ukrytych dostępów do prywatnych treści.
- Nie zbieramy danych o działaniu usług poza jawnym spisem.
- Nie zaznaczamy za nikogo dodatkowej płatności (żadna dopłata nie jest domyślnie włączona).
- Wpłata nie daje głosów, uprawnień ani promocji.
- Nikt nie traci prawa głosu za poglądy ani za krytykę fundacji.
Pełna lista: manifest, rozdział 9.
Przeczytaj i powiedz, co myślisz#
Manifest to zaproszenie do sprawdzania jego spójności: co warto zmienić, rozszerzyć lub uprościć, jakie skutki przeoczyliśmy i gdzie możliwa jest lepsza droga. Jeśli ktoś pokaże nam, dlaczego się mylimy, zmienimy zdanie i zapiszemy, czego się nauczyliśmy.
Przeczytaj manifest w całości. Jeśli po lekturze coś Cię zastanawia albo wydaje się błędne, zaznacz ten fragment w dokumencie i skorzystaj z przycisku „Mam uwagę” albo napisz na salve@novusignis.org.
Więcej: manifest, rozdział 9.