Mapa sprawy i karta idei
Na stronie Jak działa rozmowa opisaliśmy, jak wypowiedź zamienia się w pojedyncze myśli. Ta strona pokazuje, co ma powstawać z wielu takich myśli: mapę sprawy i kartę idei.
Mapa sprawy to uporządkowany zbiór argumentów, doświadczeń i otwartych pytań wokół jednego pytania. Karta idei to opis pomysłu: dokąd prowadzi i jaki jest najbliższy krok.
Prototyp Omniforum jest w budowie. Wszystko, co opisujemy niżej, jest projektem; żadnej próby jeszcze nie zakończyliśmy.
Więcej: whitepaper Omniforum, rozdział 1.
Od łańcucha myśli do mapy#
Myśli łączą się relacjami: jedna uzasadnia drugą, zgłasza zastrzeżenie, stawia warunek albo podaje przykład. Ciąg myśli, w którym przesłanki prowadzą do wniosku, whitepaper nazywa łańcuchem. Przy każdym przejściu ma być zapisane, na jakiej regule się opiera, jakie przyjmuje założenia i gdzie ma luki.
Mapa sprawy zestawia łańcuchy różnych osób, także sprzeczne ze sobą. W sprawie drzew na naszej ulicy jeden łańcuch może prowadzić od cienia w upały do wniosku, że warto je posadzić, a drugi od kosztów podlewania i korzeni pod chodnikiem do wniosku, że lepsze będą krzewy. Gdy to samo słowo znaczy dla rozmówców co innego, zapisujemy to jako osobne pojęcia z tą samą etykietą, więc od razu widać źródło nieporozumienia.
Sprawa to pytanie, do którego ktoś chce wracać, bo chce coś zrozumieć, porównać albo wspólnie zrobić. Stały odnośnik prowadzi do wszystkiego, co jej dotyczy: pytania, źródeł, argumentów, stanu wiedzy i historii zmian. Sprawę prywatną prowadzi się w Suverii (prywatnej przestrzeni do pracy z cyfrową inteligencją); wspólny rejestr spraw to kierunek, który sprawdzimy w osobnej próbie.
Więcej: whitepaper Omniforum, rozdział 5 i punkt 5.1.
Jak czyta się mapę#
Mapa ma otwierać się spokojnie. Najpierw widzisz jeden główny wniosek z krótkim opisem jego siły, a pod nim kilka ścieżek uzasadnienia do wyboru. Możesz rozwinąć tę, która odpowiada Twojej wątpliwości, wrócić albo zakończyć; w każdej chwili można dojść do oryginalnej wypowiedzi. Uczciwie opisany spór jest równie wartościowym owocem rozmowy jak wspólne rozwiązanie.
Gdy wracasz do tematu po tygodniu albo po roku, masz zobaczyć tylko to, co się zmieniło: nowe doświadczenia, poprawki, wyniki prób i pytania nadal otwarte. Po przejrzeniu zmian dostajesz wyraźną informację, że to już wszystko, i możesz spokojnie wrócić do swoich zajęć.
Więcej: whitepaper Omniforum, rozdział 5 i punkt 1.1.
Jak mocny jest wniosek#
Przy wniosku chcemy pokazywać osobno trzy rzeczy:
- jak mocne i niezależne są dowody;
- jak dobrze uzasadniony jest sam wniosek;
- jak szeroko się z nim zgodzono.
Jedna miara nie zastępuje drugiej: pełna zgoda uczestników oparta na jednej niesprawdzonej relacji to nadal słaby wniosek. Skalę tych ocen dopiero opracujemy, a dobrze ustalonym faktom nie dopisujemy pozornej niepewności.
Manifest dzieli wspólny namysł na fakty (to, co da się sprawdzić), wartości (potrzeby i przekonania o tym, co słuszne) oraz hipotezy, czyli śmiałe pomysły z oznaczonym warunkiem „co musiałoby stać się możliwe, aby to zadziałało”. O faktach rozstrzygają źródła, a nie liczba głosów; w sprawach wartości każdy człowiek jest równym punktem odniesienia. W Omniforum każda myśl ma dostać takie oznaczenie.
Więcej: whitepaper Omniforum, rozdział 5 i manifest, punkt 5.1.
Karta idei#
Śmiałe wizje łatwo zbyć jako oderwane od rzeczywistości, a ostrożne plany jako pozbawione celu. Karta idei łączy jedno z drugim: pokazuje, dokąd chcemy dojść i jaki jest najbliższy krok. Podaje status idei (działa, projekt, hipoteza albo wizja) i odpowiada na osiem pytań:
- Co to jest? Definicja i oczekiwany rezultat.
- Po co? Czyje potrzeby zaspokaja i jak wygląda zwykły dzień człowieka, który z niej korzysta.
- Dlaczego? Problem w dzisiejszym świecie, opisany faktami i źródłami.
- Jak i z czego? Mechanizm, istniejące zasoby i najbliższy krok.
- Co musiałoby się zmienić? Warunki techniczne, prawne, gospodarcze i przekonania.
- Jaki bilans i jakie inne drogi? Kto zyskuje, kto ponosi koszty, jakie są alternatywy.
- Jaka próba? Co sprawdzimy najpierw i jaki wynik skłoni nas do zmiany zdania.
- Czy coś podobnego już się wydarzyło? Podobny przykład pokazuje, że droga jest możliwa, ale nie dowodzi, że nam się uda.
Karta nie jest jedną myślą, tylko widokiem wielu powiązanych pojęć, twierdzeń, źródeł, warunków i prób. Pierwszymi kartami mają być idee z naszego manifestu.
Więcej: whitepaper Omniforum, punkt 5.2.
Od idei do inicjatywy#
Gdy rozmowa doprowadzi do wspólnego ustalenia, co warto zrobić, można założyć inicjatywę, czyli propozycję konkretnego działania. Zachowuje ona odnośniki do myśli i źródeł, na których się opiera, i ma jasno opisany cel, działanie oraz sposób sprawdzenia skutku.
Zanim trafi do decyzji o wspólnych pieniądzach, potrzebuje tego, co manifest nazywa zieloną ścieżką: ciągu powiązań, który pokazuje oparcie w faktach i zgodę społeczności na wartości, na których stoi. Dalej idą osobne decyzje: o celu, o dalszej pracy, o kosztorysie i o wykonaniu; zgoda na cel nie przesądza o koszcie ani terminie. Do czasu wiążącego głosowania podejmuje je zarząd po konsultacjach. Po zakończeniu publikujemy rzeczywisty koszt, wynik i wnioski, także gdy próba się nie udała.
Więcej: whitepaper Omniforum, punkt 5.3 i manifest, punkt 5.3.
Co pokazujemy wyżej, a czego nie#
Porządek, w jakim pokazujemy treści, ma jawne reguły i można go zmienić. Chcemy wypróbować kilka porządków obok siebie:
- chronologiczny;
- według pytań;
- według udokumentowanego wkładu, czyli tego, co wpis wnosi do mapy, a nie liczby wpisów autora;
- według uznania w różnych grupach opinii.
W tym ostatnim argument idzie wyżej, gdy przyjmują go osoby, które w innych sprawach oceniają inaczej. Grupy opinii ma wyliczać system z samych ocen: nikt ich nie wybiera, nikt do nich nie należy i nikt nimi nie zarządza.
Na pierwszym planie ma być treść i źródło z jego datą. Nie prowadzimy publicznych liczników wkładu ani rankingów osób, bo zachęcają do wyścigu i zapełniania mapy wpisami, także przez boty. Chcemy, żeby rozgłos szedł za tym, co rozjaśnia sprawę, a nie za tym, co najmocniej porusza emocje.
Więcej: whitepaper Omniforum, rozdział 6.
Przeczytaj i powiedz, co myślisz#
Pełny opis map, kart i inicjatyw znajdziesz w whitepaperze Omniforum, zwłaszcza w rozdziałach 5 i 6. Jeśli coś Cię zastanawia albo wydaje się błędne, zaznacz ten fragment w dokumencie i skorzystaj z przycisku „Mam uwagę” albo napisz na salve@novusignis.org.
Więcej: whitepaper Omniforum, punkt 5.5.