Başlangıç noktası olarak onur
Bu sayfa, Novus Ignis manifestosunda “onur”un ne anlama geldiğini ve ondan neler doğduğunu açıklıyor: özgürlük, mahremiyet, dikkatin korunması ve işleyişte dayanağı olan ilkeler. Suveria ve Omniforum’un doğduğu manifesto 2. bölümünün özetidir. Her bölümde tam metne bir bağlantı bulacaksın.
Manifestoda onur nedir#
İnsan onurunu, kişinin becerilerinden, üretkenliğinden, servetinden, görüşlerinden ve başkalarına yararlılığından bağımsız bir değer olarak görüyoruz. Dijital zekânın etik akıl yürütmede bizi aşabileceği bir gelecekte de herkes saygıyı ve dünyada kendine ait bir yeri hak eder. Etik davranış, saygı görmeye hak kazandıran bir sınav değil, insanın kendisi üzerinde çalışmasının yönüdür.
Manifesto, herkes kendi diliyle anlatabilse de onuru gözetmeye sevgi adını veriyor. Kurucu bunu birinci tekil şahısla anlatıyor: “kısaca sevgi diyorum: her birimizin onurunu gözetmek” diye adlandırdığı bir etiktir. Bunu dijital dünyadan başlayarak günlük yaşama ve iş birliğine yansıtmak istiyoruz.
Daha fazlası: manifesto, 2. bölüm ve 1.1. madde.
Özgürlük, bilinçli seçim de demektir#
Onurun korunmasından, insanın kendisi hakkında karar verme hakkını çıkarıyoruz. Özgürlük, eylemlerimizin yaşamını etkilediği insanların onuruna eşit saygıyla kendi yolunu seçme olanağıdır.
Bilinçli seçim, güvenilir bilgi gerektirir. Birisi durumun görünümünü kasıtlı olarak çarpıttığında veya önemli koşulları gizlediğinde karar yalnızca bizimmiş gibi görünür. Bu yüzden olguların, yorumların, öngörülerin ve ahlaki seçimlerin açıkça ayrıldığı, meselenin mümkün olduğunca geniş görünümüne erişimi kolaylaştırmak istiyoruz.
Buna ne kadar dikkat ayırmak istediğine sen karar verirsin: kısa bir açıklamayla yetinebilir, seçtiğin konuyu derinlemesine inceleyebilir veya bilgilerin bir bölümünü bilinçli olarak atlayabilirsin.
Daha fazlası: manifesto, 2.1. madde.
Mahremiyet: kapısı kapatılabilen ev#
Kendimiz hakkında karar vermek, kendimize neyi saklayacağımızı seçmeyi de kapsar. Kişisel sorular, duygular ve tamamlanmamış fikirler için bir yere ihtiyacımız var. Kapısını kapatabildiğimiz kendi evimiz bu ihtiyacın basit bir imgesidir. Bu, bazen en özel meselelerimizi anlattığımız dijital zekâyla konuşmalarda özellikle önem kazanır.
Teknolojide bunun şu anlama gelmesi amaçlanıyor:
- Özel materyallerin saklandığı temel yerin kullanıcının kendi cihazları olması amaçlanıyor.
- Konuşmaların, notların ve planların şifreli kapsayıcılarda kalması amaçlanıyor: yalnızca anahtarın, yani sadece kullanıcının bildiği gizli kodun açabildiği veri kümelerinde.
- Verilerin, örneğin yedekler için seçilen sunucularda saklanması bilinçli seçim olmalıdır. Verilerin gönderilmeden önce cihazda şifrelenmesi ve sağlayıcının bunları kendisinin okuyamayacağı biçimde saklaması amaçlanıyor.
Hizmet işletmecisine karşı da işleyişi bağımsız olarak denetlenebilen güvenlik önlemlerine dayanan tam mahremiyet hedefliyoruz. Her çözüm için korumanın kapsamını, varsayımlarını ve bilinen sınırlamalarını açıkça anlatacağız.
Bu alanı hayata geçirmesi amaçlanan Suveria bugün bir tasarımdır.
Daha fazlası: manifesto, 2.2. madde.
Dikkat ve sakinlik#
Onurun korunması, dijital alan da dâhil insanın dünyayı nasıl deneyimlediğini gözetmeyi kapsar: önleyebileceğimiz acıları azaltmak istiyoruz.
X platformundaki bir deneyde siyasi düşmanlık ifade eden içeriklerin görünürlüğünü değiştirmek, katılımcıların hizmeti kullanırken bildirdikleri öfke ve üzüntüyü etkiledi (araştırmayı manifestoda 2.3. maddede dipnotla veriyoruz). Bir hizmetin başarısı öncelikle tepki sayısı ve ekran başında geçirilen süreyle ölçüldüğünde bu değerlendirme biçimi duygusal uyarılmayı sürdürmeyi ödüllendirebilir. Biz, araçları durumu anlamaya ve kendi kararını vermeye yardımcı olup olmadıklarına göre değerlendirmek istiyoruz.
Sakin teknoloji ilkelerini kendimize yakın buluyoruz: yalnızca görevleri için gereken kadar dikkat isteyen ve kendi işlerimize dönmemize olanak veren araçlar. Herkes hızını seçebilmeli, ara verebilmeli ve kullanımı bitirebilmelidir. Onurun korunması, teknoloji dışında bir yaşam hakkını da kapsar.
Böyle bir alanda öfkeye, üzüntüye ve kararlı itiraza da yer vardır; çünkü zararı fark etmeye ve değişim aramaya yardımcı olabilirler. Bunların ifade edilmesini ve meseleyi açıklığa kavuşturmaya, harekete geçmeye veya farklı tutumlarda kalmaya olanak veren konuşmayı desteklemek istiyoruz.
Kendi iletişimimizi de böyle ele alıyoruz: yayınların tamamını bu sitede hesap açmadan, kendi hızında okuyabilirsin.
Daha fazlası: manifesto, 2.3. madde.
Yalnızca sözde kalmayıp işlemesi gereken ilkeler#
Katılımcı haklarının teknolojinin yapısında, örgütün açık kurallarında ve bağımsız denetleme olanağında dayanak bulmasını istiyoruz. “Özel”, “açık” ve “ücretsiz” sözcüklerinin arkasında kesin olarak anlatılmış özellikler ve kullanım koşulları bulunmalıdır.
| Vaat türü | Gerektirdiği |
|---|---|
| teknik | denetlenebilir mekanizma ve sınırların açıklaması |
| örgütsel | sorumlu kişi ve denetim usulü |
| ahlaki seçim | açık gerekçe |
Kullanım özgürlüğü, ayrılma ve başka yerde çalışmaya devam etme olanağını da kapsar. Bu yüzden kullanıcının materyallerini başka programlarda okunabilen açık ve belgelenmiş biçimlerde kaydetmek istiyoruz.
Ortak ilkeler, kararların açık gerekçelerini, hata bildirme ve itiraz etme olanağını gerektirir; kabul edilen çözümleri gerçek sonuçlarına dayanarak düzeltmek istiyoruz.
Daha fazlası: manifesto, 2.5. madde.
Bunun Suveria ve Omniforum için sonuçları#
Bu ilkelerden birbirini tamamlayan iki yön doğuyor: Suveria, dijital zekâ yardımıyla düşünmek, üretmek ve planlamak için özel alan; Omniforum ise kendi gerekçelerini sunmak ve başka bakış açılarını tanımak için ortak alan olmayı amaçlıyor. Suveria bugün bir tasarımdır; Omniforum’un ilk prototipi ise yapım aşamasındadır. İnsan, kendine neyi saklayacağına, başkalarıyla neyi paylaşacağına kendisi karar verebilmelidir. Bak: Suveria nedir ve Omniforum nedir.
Daha fazlası: manifesto, “Bugün bulunduğumuz nokta”.
Oku ve düşünceni söyle#
Manifestonun 2. bölümünün tamamını okumak yararlıdır. Onurdan başka bir şey doğduğunu veya bir cümlenin fazla vaatte bulunduğunu düşünürsen o bölümü seçip “Bir yorumum var” düğmesini kullan ya da salve@novusignis.org adresine yaz.