Van de oprichter
Op deze pagina hebben we fragmenten uit het persoonlijke deel van het manifest verzameld. Ze zijn geschreven door de oprichter, Marcin Wołowski, en dit is de enige plek op de website waar iemand in de eerste persoon spreekt. De citaten zijn letterlijk overgenomen; de volledige tekst vind je in het manifest, paragraaf 1.1.
Waarom “digitale intelligentie”#
In dit manifest kies ik voor de term “digitale intelligentie”. Met “digitaal” verwijs ik naar de basis waarop ze werkt, zoals “biologisch” verwijst naar de basis van onze intelligentie. “Kunstmatig” kan iets schijnbaars of minder waardevols suggereren. Die suggestie wil ik vermijden. Ik vind het belangrijk dat we haar mogelijkheden leren kennen en haar beoordelen op haar handelen en de gevolgen daarvan.
De vraag waarmee het begon#
De scenario's AI 2027 en AI 2040: Plan A, opgesteld door AI Futures Project, brachten me bij de vraag welke patronen van ons eigen gedrag we tijdens het trainen aan digitale intelligentie doorgeven. Ik begon me een alternatieve werkelijkheid voor te stellen waarin we eerst zelf de wereld inrichten volgens de beginselen die we later van digitale intelligentie verwachten. Hoe zou zo'n wereld eruitzien? En hoe zouden modellen zich gedragen als ze van dat voorbeeld leerden en voortzetten wat we er zelf zijn begonnen?
Liefde als zorg voor waardigheid#
We kunnen vragen hoe we een doel bereiken, maar ook of dat doel de moeite waard is en welke prijs anderen ervoor betalen. Mijn antwoord op de vraag naar de beginselen van zo'n wereld is daarom een ethiek die voortkomt uit het bestaan van waardigheid, de bewuste keuze haar te beschermen en de gevolgen van die keuze. Zo begrepen ethiek noem ik kortweg liefde: zorg voor de waardigheid van ieder van ons, die we proberen om te zetten in ons eigen handelen en de regels van ons samenleven. Ik zou willen dat we vanuit die zorg nadenken over waarvoor we intelligentie gebruiken en hoe we onze gedeelde wereld inrichten.
Over mijn eigen inconsequentie#
Zelf handel ik niet altijd naar de waarden die ik in dit manifest beschrijf. Soms weet ik wat ik zelf juist vind en kies ik toch anders. Ik wil die discrepantie openlijk erkennen en eraan werken. Ik geloof dat ik ondanks mijn eigen inconsequentie kan deelnemen aan het zoeken naar betere oplossingen en aan het gesprek over hoe we zouden moeten handelen. Mijn werk in de stichting beschouw ik daarom ook als een persoonlijke verplichting om aan mezelf te werken.
Vreedzame evolutie#
Van een bezoek aan het Solidarność-museum in Gdańsk bleef me een gedachte over vreedzame evolutie bij: verandering die mensen en elkaar ondersteunende initiatieven stap voor stap opbouwen. Die weg zou ik met Novus Ignis willen inslaan. De vraag blijft naar welke wereld we zo willen toewerken.
Verandering zonder af te breken wat er is#
We willen de huidige orde niet afbreken of de markteconomie veroordelen. We zien namelijk dat het technologische en organisatorische potentieel dat binnen het kapitalisme is opgebouwd een van de weinige scenario's kan zijn geweest die de mensheid tot aan de drempel van zo'n grote overvloed konden brengen. Om dat potentieel te laten uitgroeien tot een wereld die voor ieder mens veilig is, kan het systeem zelf echter niet hetzelfde blijven. Ik zou willen dat we stap voor stap, via vrijwillig gekozen en elkaar ondersteunende initiatieven, steeds meer gebieden van het dagelijks leven onderbrengen in oplossingen die zijn gebaseerd op de bescherming van waardigheid: oplossingen die privacy, handelingsvermogen, medezeggenschap en toegang tot diensten bieden tegen tarieven dicht bij de werkelijke instandhoudingskosten.
Wat er na investeringskoorts overblijft#
De geschiedenis kent gevallen waarin wat een investeringskoorts opbouwde, die koorts zelf overleefde. De spoorwegmanie van de negentiende eeuw en de glasvezelhausse rond de millenniumwisseling eindigden in crashes. Maar de rails en kabels bleven liggen en dienden mensen nog tientallen jaren, lang nadat veel investeerders er geld aan hadden verloren. Tegenwoordig verrijzen met vergelijkbare geestdrift rekencentra.
Vrijwilligerswerk en tempo#
In de utopie die ik me voorstel, zijn de basisbehoeften van mensen verzekerd en kunnen ze tijd besteden aan wat ze waardevol vinden en waar hun hart naar uitgaat. Vrijwilligerswerk zie ik als een kans om een deel van die vrijheid nu al te beoefenen, naar eigen vermogen en levensomstandigheden. Ik wil dat er in de stichting ruimte is voor een kleine bijdrage, rust en een andere weg inslaan. Het ontwikkelingstempo moet ons in staat stellen ook voor ons eigen levensonderhoud, onze gezondheid en onze naasten te zorgen.
Uitnodiging#
Zo wil ik mensen een grond geven om te geloven dat zo'n wereld mogelijk is: door een ecosysteem te bouwen waarin ze de werking van haar beginselen kunnen ervaren en zelf kunnen beoordelen wat verdere ontwikkeling verdient. Elke oplossing die werkt, kan nu al een stukje van het leven verbeteren en ons tegelijk helpen de wereld te begrijpen die we dichterbij zouden willen brengen. De rest van het manifest werkt dit experiment uit: hoe zouden verschillende levensgebieden eruit kunnen zien als we consequent uitgingen van de bescherming van waardigheid?
Marcin Wołowski, oprichter
Volledige tekst: manifest, paragraaf 1.1 “Van de oprichter”. Hoe uit deze persoonlijke vraag gezamenlijk werk groeide, lees je op de pagina Waarom Novus Ignis.
Vertel wat je ervan vindt#
Als een van deze fragmenten je doet twijfelen of als je iets wilt aanvullen, markeer het dan in het manifest en gebruik de knop “Ik heb een opmerking” of schrijf naar salve@novusignis.org.